Đối với nhiều người, giằng móng đôi khi vẫn còn khá xa lạ, hoặc thường xuyên bị nhầm lẫn với đà kiềng. Cùng Thợ Bình Dương tìm hiểu chi tiết về giằng móng, trang bị thêm kiến thức trước khi bắt tay vào xây dựng tổ ấm.
Giằng móng là gì?
Giằng móng (hay trong ngôn ngữ kỹ thuật còn được gọi là dầm móng) là một bộ phận thuộc kết cấu phần ngầm của công trình xây dựng. Về mặt hình thức, đây là một thanh kết cấu (thường nằm ngang hoặc có độ nghiêng tùy theo địa hình) có chức năng liên kết các móng (móng đơn, móng băng, móng cọc…) lại với nhau tạo thành một hệ thống khung ngầm không gian vững chắc.
Giằng móng thường được bố trí ở vị trí thấp nhất của công trình, nằm ngang hoặc thấp hơn cao độ của đài móng. Tùy thuộc vào thiết kế cụ thể của từng công trình, bộ phận này có thể được đúc bằng bê tông cốt thép nguyên khối, với hình dáng tiết diện đa dạng như hình chữ nhật, hình chữ T, hoặc hình thang.
Quy trình thi công giằng móng
Quy trình thi công giằng móng nhằm đảm bảo chất lượng kết cấu tối ưu cần tuân thủ nghiêm ngặt 5 bước sau.
- Đào đất & đổ bê tông lót: Đào đúng cao độ, đầm nền chặt và rải lớp bê tông lót mác 100 dày ~10cm để làm sạch mặt bằng, chống mất nước bê tông.
- Gia công & lắp cốt thép: Cắt buộc thép đúng kỹ thuật, chú ý neo thép đủ chiều dài (30D – 40D) và chỉ nối thép ở vùng chịu nén (tránh giữa nhịp).
- Ghép ván khuôn (cốp pha): Ghép cốp pha kín khít, gia cố chống bục và dùng con kê bê tông để đảm bảo chiều dày lớp bảo vệ thép.
- Đổ bê tông: Tiến hành đổ liên tục kết hợp đầm dùi kỹ để bê tông lấp đầy khung thép, tránh rỗ tổ ong.
- Tháo cốp pha & bảo dưỡng: Tháo ván khuôn thành sau 1–2 ngày, sau đó duy trì tưới nước giữ ẩm liên tục ít nhất 7 ngày.
Vai trò của giằng móng trong kết cấu công trình
Không phải ngẫu nhiên mà các kỹ sư kết cấu luôn đặc biệt chú trọng đến việc tính toán và thiết kế bộ phận này. Giằng móng đảm nhận nhiều chức năng quan trọng.
Chống hiện tượng lún lệch
Dưới tác động của tải trọng công trình truyền xuống, hoặc do nền đất yếu, các móng đơn lẻ có xu hướng bị lún xuống. Giằng móng giúp phân bổ lại ứng suất, khóa chặt các đài móng lại với nhau, bắt buộc hệ móng phải lún đều (nếu có lún), từ đó bảo vệ an toàn cho phần thân nhà phía trên.
Tăng cường độ cứng không gian
Sự liên kết chặt chẽ giữa các móng tạo ra một hệ khung không gian vững chắc dưới lòng đất. Nhờ đó, công trình có thể chống chịu tốt hơn trước các lực tác động ngang như gió bão, động đất, hay sự dịch chuyển của các tầng địa chất.
Chịu tải trọng của tường bao và tường ngăn
Trong rất nhiều bản vẽ thiết kế, giằng móng được tận dụng để làm dầm đỡ trực tiếp cho các bức tường bao che hoặc tường ngăn ở tầng trệt (tầng 1). Chức năng này giúp truyền tải trọng của tường trực tiếp xuống móng một cách an toàn mà không làm nứt gãy nền sàn tầng trệt.
Tăng độ ổn định cho các nút chân cột
Khi các chân cột được khóa chặt bởi hệ thống giằng, hiện tượng xoay hoặc chuyển vị tại các nút chân cột (nơi giao giữa cột và móng) sẽ được hạn chế tối đa, duy trì trục đứng thẳng tắp của công trình theo thời gian.
Cấu tạo và kích thước tiêu chuẩn của giằng móng
Giằng móng phải được thiết kế và cấu tạo từ những vật liệu có cường độ cao, theo những tiêu chuẩn khắt khe để đảm bảo khả năng chịu lực.
Vật liệu cấu thành
Vật liệu làm giằng móng chủ yếu gồm bê tông có mác tương đương móng và cột (phổ biến từ M250 đến M300 đối với nhà ở dân dụng) kết hợp cùng hệ cốt thép tiêu chuẩn, trong đó thép dọc chịu lực thường dùng loại D14 – D22 và thép đai chịu lực cắt dùng loại D6 hoặc D8.
Kích thước tiêu chuẩn
Kích thước tiết diện của giằng móng phụ thuộc rất lớn vào khoảng cách giữa các cột (nhịp) và tải trọng mà nó phải gánh chịu.
- Chiều rộng (b): Thường dao động từ 200mm đến 300mm, có thể bằng hoặc lớn hơn chiều dày của bức tường xây bên trên.
- Chiều cao (h): Thông thường, chiều cao h được chọn trong khoảng từ 1/10 đến 1/15 L.
- Lớp bê tông bảo vệ: Phải đạt tối thiểu 30mm đến 50mm để chống lại sự ăn mòn của cốt thép do tiếp xúc với môi trường ẩm ướt dưới lòng đất.
Phân biệt Giằng móng và Đà kiềng
Trong thực tế, rất nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa hai khái niệm giằng móng và đà kiềng. Dù cả hai đều là dầm ngang, nhưng chúng có vị trí và chức năng khác biệt. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết.
| Tiêu chí | Giằng móng (Dầm móng) | Đà kiềng (Plinth Beam) |
| Vị trí | Nằm ở vị trí thấp nhất, ngầm dưới mặt đất. Liên kết trực tiếp giữa các đài móng. | Nằm ở cao độ mặt nền (thường là cốt ±0.00). Liên kết giữa các chân cột. |
| Chức năng | Khóa các đài móng, chống lún lệch, tăng độ cứng không gian ngầm. | Nối các cột, chịu tải trọng của tường bao/tường ngăn tầng trệt, chống nứt tường. |
| Chịu lực | Chịu lực kéo, nén, uốn do sự chênh lệch lún của móng gây ra. | Chủ yếu chịu uốn do tải trọng của tường đè lên nó. |
| Thời điểm | Thi công cùng lúc hoặc ngay sau khi hoàn thành phần đài móng. | Thi công sau khi đã đổ xong phần cổ cột (từ đài móng lên đến cốt nền). |
